FRANCHİSİNG SİSTEMİNDE KNOW-HOW KARŞILIĞINDA TAM MÜKELLEFLERİN DAR MÜKELLEFLERE YAPTIĞI ÖDEMELERİN VERGİSEL BOYUTU VE MUHASEBESİ
20 Ekim 2016 16:54 tarihinde eklendi.
FRANCHİSİNG SİSTEMİNDE KNOW-HOW KARŞILIĞINDA TAM MÜKELLEFLERİN DAR MÜKELLEFLERE YAPTIĞI ÖDEMELERİN  VERGİSEL BOYUTU VE MUHASEBESİ
İBRAHİM GÜLER

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

ASMMO Vergi Mevzuatı İnceleme

Komisyonu Başkanı

TÜDESK 20 No’lu Komite Üyesi

ibrahim.guler01@hotmail.com

 

FRANCHİSİNG SİSTEMİNDE KNOW-HOW KARŞILIĞINDA

TAM MÜKELLEFLERİN DAR MÜKELLEFLERE YAPTIĞI ÖDEMELERİN

VERGİSEL BOYUTU VE MUHASEBESİ

 

 

  I- GİRİŞ

 

Türkiye’de yerleşik tam mükellefler, dar mükelleflerin bilgi, destek ve uzmanlığından (Know-How) yararlanmak amacıyla aralarında franchising sözleşmesi yapmaktadırlar. Yapılan bu sözleşmeler çerçevesinde sisteme giriş, royalty veya reklam katkı payı gibi çeşitli adlar altında dar mükelleflere ödemeler yapılmaktadır.

Dar mükelleflere yapılan bu ödemelerin vergisel boyutu ve muhasebesi makalenin konusunu teşkil etmektedir.

 

II- YAPILAN ÖDEMELERİN VERGİSEL BOYUTU  

 

Bilindiği üzere, KVK’nun 1.Maddesinde kurum kazancının gelir vergisinin konusuna giren gelir unsurlarından oluşacağı öngörülmüştür. GVK’nun 70.Maddesinin 5 numaralı bendinde ise, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi hakların; sahipleri, mutasarrıfları, zilyetleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar Gayrimenkul Sermaye İradı olarak addolunmuştur. (1)

Öte yandan, KVK’nun 3.Maddesinin 2 numaralı fıkra hükmüne göre, kanuni ve iş merkezlerinin her ikisi de Türkiye’de bulunmayan dar mükellefler, sadece Türkiye’de elde ettikleri kazançları üzerinden vergilendirileceklerdir. Ayrıca Mezkûr kanun’un 3.Maddesinin 3 numaralı fıkrasının (ç) bendi uyarınca, menkul ve gayrimenkuller ile hakların Türkiye’de kiralanmasından elde edilen iratlar KVK’nun 30.Maddesi kapsamında kurumlar vergisi stopajına tabi tutulacaktır.

 

Yukarıdaki hükümlere göre, yurt dışında yerleşik kurumlara yapılan imtiyaz hakları (franchising) Ödemeleri Gayrimenkul Sermaye İradı’dır. Bu nedenle dar mükellef kurumlara başlangıç (sisteme giriş) bedeli, royalty ve reklam harcamalarına katkı payı adı altında yapılan ödemeler üzerinden KVK’nun 30.Maddesine göre % 15 oranında kurumlar vergisi stopajı yapılacaktır.

 

Ancak, Türkiye ile çeşitli ülkeler arasında yapılmış bulunan ve gelir üzerinden alınan vergilerde çifte vergilendirmeyi önlemeyi amaçlayan anlaşmalarda “Gayrimaddi Hak Bedelleri” üzerinden kaynak devlet tarafından alınacak vergi miktarı gayrimaddi hak bedelinin gayri safi tutarının azami bir oranı ile sınırlandırılabilmektedir. Diğer taraftan bunun için gayrimaddi hak bedelini elde eden dar mükellef kişi veya kurumun o gayrimaddi hak bedelinin Gerçek Lehdarı olması şarttır. (2)

 

         20 Kasım 2006 tarihine kadar 64 ülke ile çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları yapılmış ve gayri maddi hak bedelleri üzerinden yapılacak Azami Tevkifat Oranı Fon Payı da Dahil olmak üzere genel olarak % 10 olarak belirlenmiş bulunmaktadır. Bu oranlar vergi anlaşmalarının 12.Maddesinde yer almaktadır.

 

Diğer taraftan dar mükellef kurumların GVK’nun 70.Maddesinde sayılan Gayrimaddi Haklar kapsamına giren hakların franchising sözleşmesi karşılığı belirli bir süre kullanılmak üzere Türkiye’deki kişi ve kuruluşlara devretmesi (kiralaması) işlemi KDVK’nun 1/3-f Maddesine göre KDV’ye tabi bulunmaktadır. Yurt dışında yerleşik kurumların Türkiye’de KDV mükellefiyeti bulunmadığından sisteme giriş, royalty veya reklam katkı payı ödemeleri üzerinden hesaplanan KDV’nin, kanun’un 9/1. Maddesine göre Türkiye’deki kişi ve kuruluşlar tarafından sorumlu sıfatıyla 2 No’lu KDV beyannamesi ile beyan edilerek vergi dairesine ödenmesi gerekir. Sorumlu sıfatıyla ödenen bu vergi, aynı dönemde kendisinin ayrıca vereceği 1 No’lu KDV beyannamesinde indirilir. KDV, vergiyi doğuran olayın meydana geldiği dönemde sorumlu sıfatıyla beyan edilecektir. 25 Seri No’lu KDVGT’nin (A) bölümünde yapılan açıklamalara göre, GVK’nun 70.Maddesinde sayılan mal ve hakların kiraya verilmesi işleminde vergiyi doğuran olay, kira bedelinin tahsil edildiği tarihte

meydana gelmektedir. Bu çerçevede, yurt dışındaki kurumlara yapılacak ödemelere (gayrimenkul sermaye iradıdır) ait KDV, bu bedellerin ödendiği vergilendirme döneminde sorumlu sıfatıyla 2 No’lu beyanname ile beyan edilecektir. (3)

 

III- FRANCHİSİNG İŞLEMLERİNİN MUHASEBESİ

 

Dar mükellef kurumlarla yapılan franchising sözleşmeleri nedeniyle dar mükelleflere ödenen başlangıç (sisteme giriş) bedeli “260- HAKLAR” hesabında muhasebeleştirilir. Bu hesabın tutarı sözleşmenin süresi belli ise yararlanma süresi içerisinde, belli değil ise 15 yıllık sürede  %6,66 oranında itfa olunarak yok edilir (VUKGT-333 ve 365-Liste Sıra No-55). İtfa kaydındaki gider hesabı hizmet üreten işletmelerde 740, mamül üreten işletmelerde 730 Kodlu hesaplardır. Ayrıca dar mükellef kurumlara ödenen royalty ve reklam harcamaları katkı payları 760 Kodlu hesaba kaydedilir. (4)

 

ÖRNEK UYGULAMALAR

 

a-) Başlangıç (sisteme giriş) Bedeli

Türkiye’de yerleşik ve tam mükellef olan bir Anonim Şirket dar mükellef olan bir kurumla 01.01.2007 tarihinde 15 yıllık franchising sözleşmesi yapmış ve sözleşme gereği brüt 50.000,- YTL başlangıç (sisteme giriş) bedeli ödemiştir. Bu ülke ile Türkiye arasında yapılan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarına göre gayrimaddi hak bedelleri üzerinden yapılacak tevkifat oranı %10’dur. KDV % 18’dir

 

______________ 01.01.2007 _____________

 

260- HAKLAR                     50.000,00

 

191- İNDİRİLECEK KDV         9.000,00

50.000 X % 18

 

102- BANKALAR                     45.000,00

 

360- ÖD.VERGİ VE FONLAR       14.000,00

 

360 01 Dar Mük.Kur.Ver.Stopajı  5.000,00

50.000 x 0,10

 

360 02 Sor.Sıf.Öd.KDV             9.000,00

50.000 x 0,18

____________________/_________________

 

         b-) Amortisman Ayrılması

 

________________ 31.12.207 ______________

 

740- HİZMET ÜRETİM MALİYETİ      3.330,00

VEYA

730- GENEL ÜRETİM GİDERLERİ      3.330,00

 

268- B.AMORNTİSMANLAR        3.330,00

 

____________________________/________________________

 

Maddi olmayan duran varlığa amortisman ayrılması.

Verilen örnekte sözleşme süresi 15 yıl olduğundan yıllık % 6,66 oranında amortisman ayrılması gerekmektedir.

Yıllık olarak ayrılması gereken amortismanların Geçici Vergi Dönemlerinde ancak o döneme isabet eden kısmının giderleştirilmesi, gelecek aylara isabet eden kısmının ise 180 kodlu hesapta takip edilerek daha sonra kendi dönemlerinde giderleştirilmesi gerekmektedir.

 

         c-) Royalty Ödemesi 

  

Yukarıdaki sözleşme gereği yıllık gayrisafi hasılatın % 5’i oranında royalty ödemesi yapılacaktır. Yerli şirketin 31.12.2007 tarihi itibariyle yıllık  cirosu 150.000.000,00 YTL.’dir. Hesaplanan royalty’nin BRÜT tutar olduğu sözleşmede mevcuttur.

Buna göre hesaplanan royalty (150.000.000 x % 5) = 7.500.000,00 YTL’dir. Bu tutar üzerinden kanuni kesintiler yapıldıktan sonra geriye kalan NET tutar ödenecektir.

 

__________________ 31.12.2007 _____________

 

760- PAZ.SATIŞ VE DAĞ.GİDER   7.500.000,00

50.000.000 X % 5

 

191- İNDİRİLECEK KDV               1.350.000,00

7.500.000 X %18

 

102- BANKALAR                       6.750.000,00

 

360- ÖD.VERGİ VE FONLAR       2.100.000,00

 

360 01 Dar Mük.Kur.Ver.Stopajı   750.000,00

7.500.000 x 0,10

 

360 02 Sor.Sıf.Öd.KDV               1.350.000,00

7.500.000 x 0,18

_____________________/_______________________

 

d-) Reklam Harcamaları Katkı Payı

 

Yukarıdaki sözleşme gereği yıllık gayrisafi hasılatın % 2’si oranında reklam harcamalarına katkı payı ödenecektir. Yerli şirketin 31.12.2007 tarihi itibariyle yıllık cirosu 150.000.000,00 YTL’dir. Hesaplanan katkı payının BRÜT tutar olduğu sözleşmede mevcuttur.

Buna göre hesaplanan katkı payı (150.000.000 x % 2) = 3.000.000,00 YTL.’dir. Bu tutar üzerinden kanuni kesintiler yapıldıktan sonra geriye kalan NET tutar ödenecektir.

 

_______________ 31.12.2007 ___________________

 

760- PAZ.SATIŞ VE DAĞ.GİDER   3.000.000,00

150.000.000 X % 2

 

191- İNDİRİLECEK KDV                 540.000,00

3.000.000 X %18

 

102- BANKALAR                        2.700.000,00

 

360- ÖD.VERGİ VE FONLAR            840.000,00

 

360 01 Dar Mük.Kur.Ver.Stopajı     300.000,00

3.000.000 x 0,10

 

360 02 Sor.Sıf.Öd.KDV                  540.000,00

3.000.000 x 0,18

______________________ /________________________

 

 

(1) Şükrü KIZILOT KDVK’nu ve uygulaması yaklaşım yayınları cilt:1 sh:237-238

(2) Volkan HARMANDAR, know-how karşılığında yapılan ödemelerin (royalti) vergi kanunları ve Türk vergi anlaşmaları karşısındaki durumu, vergi dünyası, yıl:1994 sayı:156 sh:58-59

(3) KIZILOT, a.g.e. sh:238-239

(4) Serdar PİRTİNİ-Hüseyin AKAY, Bir pazarlama yöntemi olan franchising sisteminde vergi ve muhasebe uygulamaları vergi dünyası yıl:1997 sayı:189 sh:141-143

 


Etiketler : indirim haberi,indirim haberleri, , , , , , , , , ,
Yazar
Selahattin Şahin
Yorumlar

Bu Yazıya 0 Yorum Yapılmış

Henüz yorum yapılmamış

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.

Mevzuat Arama Motoru
Sosyal Medya da Benim Grubum !!!
SMMM Selahattin Şahin Sitesinde yayınlanan Eserler ve Programlar, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve Türk Ceza Kanunu\\\\\\\\\\'na tabidir.Eser ve Programların kamusal ve anonim olanları dışındakiler sahiplerinin izniyle yayınlanmaktadır. izin alınmak, FSEK\\\\\\\\\\'na uymak ve eser sahibiyle sitenin adı verilmek şartıyla alıntı yapılabilir. Copyright © 2013. Tüm Hakları saklıdır. SMMM Selahattin Şahin Muhasebe-SMMM-Yeni TTK-Yeni Borçlar Kanunu-AGİ-2012-Pratik Bilgiler-SGK-Bağ-Kur-Emekli Sandığı-Beyanname Rehberi-Transfer Fiyatlandırması-Özelgeler-Yönetmelikler-Sirküler-Soru-Cevap-SMMM Staj Rehberi-Ücretsiz SMMM Sınavları-Mali Takvim-Basel II-YMM-Ekonomi-Finans-Maliye-Güncel Bilgi Kaynağı
yukarıya Çık
Sorgu Sayısı: 85 Yüklenme Süresi: 0,3970,397